ZAMKOWE WZGÓRZE W SAINT-ILPIZE

 Każdy, kto przejeżdża przez Val d’Allier, między Vieille Brioude i Lavoûte-Chilhac, może tylko zachwycić się osadą Saint-Ilpize, widoczną już z daleka dzięki górującemu nad nią zamkowi, który wznosi się niczym wartownik dumnie strzeżący wjazdu do doliny.

Osadzony wysoko na wulkanicznym szczycie nad przepływającą 150 metrów niżej rzeką Allier, średniowieczny zamek Saint-Ilpize wraz z XII wieczną kaplicą - prawdziwym klejnotem sztuki romańskiej- króluje nad dawnym średniowiecznym grodem.

Zamek-twierdza w Saint- Ilpize był w Średniowieczu ważną kasztelanią, własnością delfinów Owernii. Zamieszkały początkowo przez władców i ich poddanych, zamkowy gród szybko się rozrastał i jego mieszkańcy byli zmuszeni zacząć się osiedlać poza murami fortyfikacji, u stóp twierdzy obronnej. To tutaj, w niższej części osady, znajduje się kościół warowny św. Magdaleny (Sainte Madeleine), który powstał na fundamentach kościoła romańskiego i został rozbudowany w XIV i XV wieku. Jest on wpisany, podobnie jak kaplica zamku, na listę zabytków historycznych.

Małe średniowieczne miasteczko rozrastało się stopniowo, zajmując zbocza wzgórza zamkowego. Stanowiło ono labirynt domów ścieśnionych jeden obok drugiego, często wydrążonych w skale, z wąskimi uliczkami przeciskającymi się wzdłuż domów. Wkrótce Saint-Ilpize zajmje całe stoki aż do brzegów rzeki Allier i stanie się ważnym średniowiecznymi miastem, położonym na skrzyżowaniu szlaków handlowych, tętniącym życiem. Jest ono jednym z trzynastu miasteczek Owernii liczących dwa tysiące mieszkańców, którzy mieszkają wewnątrz murów obronnych.

Dzisiaj, dużo spokojniejsze, dawne średniowieczne miasteczko departamentu Górnej Loary jest głównym miastem gminy Saint-Ilpize, której terytorium zajmuje powierzchnię około 12 km², podzieloną pomiędzy górą i doliną. Liczy ona około dwa tysiące mieszkańców, zamieszkujących dziesięć wsi, i zajmujących się głównie uprawą ziemi oraz nielicznych winnic, których uprawa trwała do schyłku XIX wieku. Do długiej tradycji winiarskiej tego regionu nawiązuje konserwatorium dawnych winorośli, które można zwiedzać po uprzedniej rezerwacji.

Wsie należące do gminy Saint-Ilpize zachowały w większości swój dawny charakter, można tu podziwiać średniowieczne fontanny, wodopoje, kamienne pralnie, piece  oraz kamienne krzyże i domy kryte rzymskimi dachówkami.

Niektóre z tych wsi są położone na malowniczych szlakach wędrownych, wiodących dawnymi ścieżkami, z wyjątkowymi widokami: wsie Cissac i Chazieux leżą na szlaku Aux Portes du Château (U Wrót Zamku), z punktem wyjścia przed merostwem Saint Ilpize i szlaku Seniquette (circuit de Seniquette). Wśród innych szlaków turystycznych przebiegających przez gminę St Ilpize na uwagę zasługują: szlak Robe de Bure i Cotte de Maille (Lniana szata i Kolczuga) oraz GR 470 Sources et Gorges de l’Allier (Źródła i Przełomy Allier).

LAVOÛTE-CHLHAC- MALOWNICZE MIASTECZKO W ZAKOLU RZEKI ALLIER

 Położone w południowej Owernii, w departamencie Górnej Loary miasteczko Lavoûte-Chilhac, znajdujące się na liście „Plus beaux villages de France” (Najpiękniejszych Miasteczek Francji*), zawdzięcza swój urok rzece Allier, która zatacza tutaj bardzo zamknięte zakole, sprawiając, że miasteczko jest przez nią otoczone w 330°. Jego nazwa pochodzi z łacińskiego „volta”, oznaczającego „zakole”, i odnoszącego się do zawiłych meandrów rzeki Allier.

To niezwykle malownicze usytuowanie ukształtowało duszę i historię tego miejsca, przyczyniając się do powstania tutaj w XI wieku klasztoru, ufundowanego przez Odilona de Mercœur, piątego opata z Cluny, zakonu cieszącego się od XI wieku niezwykłą renomą na całym chrześcijańskim Zachodzie. 14 września 1025 podpisał on akt założenia klasztoru "Sainte-Croix de La Volte" («Świętego Krzyża Zakola »). Lavoûte-Chilhac stała się wówczas ważnym ośrodkiem kultu religijnego.

To właśnie wokół tego klasztoru, podlegającego opactwu w Cluny, powstanie osada, która przystosuje się do swojego niezwykłego położenia geograficznego w cyrku lodowcowym, otoczonym skalistymi ścianami, w objęciach rzeki Allier.

Dzisiaj z dawnego opactwa ufundowanego przez Odilona de Mercoeur, przekształcanego kilkakrotnie aż do rewolucji, zachowało się niewiele budowli. Jednak te nieliczne, które się zachowały, pochodzące z XIII, XV i głównie z XVIII wieku doskonale ilustrują poszczególne etapy rozbudowy klasztoru i kryją w sobie do dzisiaj średniowieczne skarby. Wznoszą się one dumnie pośrodku zakola rzeki, i są zgrupowane głównie wokół kościoła klasztornego św. Krzyża, w otoczeniu późnośredniowiecznych fortyfikacji.

W kościele św. Krzyża, który jest prawdziwym klejnotem architektury gotyckiej, możemy podziwiać romańską figurę Chrystusa z drewna polichromowanego z XII wieku oraz misternie rzeźbione stalle z XVI wieku.

Lavoûte-Chilhac kryje w sobie również fascynującą legendę. 8 lipca 1496, dwie dziewczynki bawiły się kamykami rzecznymi na brzegu Allier, rozłupując jeden z nich, ujrzały wewnątrz obraz matki Bożej trzymającej w ręku dzieciątko Jezus.

Mnisi benedyktyńscy dopatrzyli się w tym boskiego znaku, i zachowali ów « cudowny kamyk ». Zostały mu potem przypisane liczne uzdrowienia, przyciągając pielgrzymów z całego regionu. Do dziś można podziwiać tę relikwię w kościele, włożoną przez mnichów do srebrnego relikwiarza.

W Lavoûte-Chilhac przyroda dyktuje swoje prawa! Tutejsze budowle musiały na przełomie wieków stawiać opór licznym wylewom burzliwej rzeki Allier.

Średniowieczny most, prowadzący do miasteczka, wybudowany w XIII wieku, mierzący 64 metry długości, i wsparty na czterech różnego wymiaru łukach, solidnie zakotwiczonych na skalnych ławicach, jest jedynym mostem usytuowanym na rzece Allier, który przetrwał wieki stawiając opór ogromnym wylewom rzeki. Podczas gdy wiele innych mostów zostało porwanych przez nurt rzeki, most w Lavoûte-Chilhac świadczy o geniuszu jego średniowiecznych budowniczych. Przejście po nim jest niczym wędrówka śladami 800 letniej historii.

Ten wyjątkowy most łączy dwie dzielnice, na które dzieli się miasteczko: dzielnicę Barrys, gdzie znajduje się klasztor i kościół, z wąskimi przejściami pomiędzy grupami domów, które umożliwiały mieszkańcom dojście do rzeki lub szybkie udanie się z jednej ulicy do drugiej. Na przeciwnym, lewym brzegu rzeki, zwrócone tyłem do skalnej ściany, ustawione są XIX wieczne domy, których wyjątkowo wysokie fasady przypominają o tym, iż musiały się opierać wzbierającym wodom rzeki Allier.

Czasem złowroga, ale najczęściej przyjazna, malownicza przyroda Lavoûte-Chilhac i jego okolic sprzyja turystyce, pieszym wędrówkom oraz uprawianiu licznych sportów.

*We Francji istnieje stowarzyszenie "Les Plus Beaux Villages de France", czyli "Najpiękniejsze miasteczka Francji", które zostało założone w 1982 roku. Stowarzyszenie powstało w celu ochrony i promocji niezwykłego dziedzictwa niewielkich, ale wyjątkowych gmin. Należą do nich zarazem niewielkie osady jak i małe miasteczka.