SAINT- FLOUR, WIADUKT GARABIT I ZAMEK W ALLEUZE

 Miasto-cytadela, wznoszące się dumnie na wysokich, bazaltowych „organach”, w obrębie masywu wulkanicznego Gór Cantal (Monts du Cantal). Niegdyś odstraszająca twierdza, dawna stolica religijna Górnej Owernii i siedziba biskupów, od 2004 Saint-Flour jest centrum „Krainy sztuki i historii” („Pays d’art et d’histoire”).

Wspinając się do miasteczka wąską ścieżką, możemy podziwiać wspaniałe widoki na mury obronne miasteczka oraz otaczający je płaskowyż Chaumette, po czym docierając  do dawnych przedmieść, i wkraczamy do miasteczka bramą du Thuile (porte du Thuile), odbudowaną w XV wieku, która stanowiła w Średniowieczu główne wejście do miasta.

Dawna legenda głosi, że niegdyś pustelnice kazały zamykać się w lochach pod Starym Mostem nad rzeką l’Ander,  aby chronić miasto swoimi modlitwami.

Na głównym placu – Place des Armes (Placu Broni) wznosi się gotycka katedra Saint Pierre (św. Piotra), wybudowana w XV wieku z czarnego kamienia wulkanicznego. Jej kwadratowe wieże górują nad czerwonymi dachami domów najeżonych wieżyczkami. W jej wnętrzu znajduje się czarny Chrystus, rzeźba z drewna polichromowanego z XII lub XV wieku, witraże przedstawiające historię Florusa- misjonarza chrześcijańskiego, który przybył nauczać ewangelii na płaskowyżu- freski przedstawiające piekło i czyściec, oraz duże organy.

Wśród zabytkowych budowli na uwagę zasługuje również Dom konsulów (Maison consulaire), arcydzieło architektury renesansowej, dawna siedziba konsulów (władz miejskich) w którym mieści się dzisiaj muzeum sztuki i historii Alfreda- Douët. W pobliżu, Muzeum Górnej Owernii, dawna siedziba pałacu biskupiego, zawiera wystawy dawnych mebli w stylu ludowym, dzieł sztuki tradycyjnej, sztuki sakralnej oraz kolekcje archeologiczne.

Trzynaście kilometrów na południe od Saint-Flour, w gminach Ruynes i Loubaresse został wzniesiony zaprojektowany przez Gustave’a Eiffela wiadukt Garabit. Żelazny most kolejowy zbudowany ponad rzeką Triuyère, który jest najsłynniejszym żelaznym wiaduktem na świecie. Przedsiębiorstwo Eiffela podjęło się jego realizacji w latach 1880- 1885, co stanowiło generalną próbę przed wybudowaniem wieży, która rozsławiła jego nazwisko na całym świecie.

To majestatyczne dzieło miało za zadanie połączenie Paryża z miastem Béziers na południu Francji linią kolejową prowdzącą najbardziej bezpośrednią trasą poprzez wyżyny znajdujące się na zachód od wzgórz Margeride.

Do jego budowy użyto 3000 ton żelaza, do realizacji prac nad wiaduktem zostało zatrudnionych 400 robotników, jego długość wynosi 565 metrów, a rozpiętość głównego łuku 165 metrów. Wznosi się on na wysokości 123 metrów ponad rzeką Truyère.

Składa się z wielkiego łuku centralnego oraz metalowego pomostu wspartego na kratownicowych filarach i betonowo-kamiennych przyczółkach. Dzięki rozwiązaniom technicznym młodego inżyniera Léona Boyeur’a konstrukcja mostu nie tylko unosi ciężar pociągów, ale opiera się także wiatrom horyzontalnym i rozszerzaniu metalu (10 cm różnicy między latem a zimą).

Wiadukt został przemalowany kilka lat temu na czerwony kolor poinsecja czyli czerwień „Gauguin”, który był jednym z najczęściej używanych kolorów w XIX wieku.

Wiadukt wygląda niezwykle malowniczo nocą, dzięki specjalnemu oświetleniu akcentującemu jego czerwoną, stalową konstrukcję nad doliną rzeki Truyère, która przecina granitowe równiny Górnej Owernii, tworząc wąskie, głębokie i kręte wąwozy..

Do niezwykle malowniczych miejsc w pobliżu Saint-Flour należy również zapora w Grandval (barrage de Grandval), zbudowana w 1960 roku, o wysokości 76-79 metrów i długości 376 metrów. Wody zapory otoczone dzikimi wzgórzami stanowią przepiękne widoki.

Zamek w Alleuze

Czarujące ruiny zamku w Alleuze wznoszą się na stronym szczycie, 30 m nad wodami zapory Grandval, górując nad zakolami rzeki Truyère. Prowadzi do niego stroma ścieżka (około 5 minut marszu). Ten zamek feudalny został wybudowany w XIII wieku i był długo własnością biskupów z Clermont Ferrand, po czym przeszedł we władanie Bernarda de Garlan, najemnego wojaka, który siał postrach podczas wojny stuletniej. Jest on wpisany na listę Zabytków Historycznych, podobnie jak znajdujący się nieopodal kościół.

ZAMKOWE WZGÓRZE W SAINT-ILPIZE

 Każdy, kto przejeżdża przez Val d’Allier, między Vieille Brioude i Lavoûte-Chilhac, może tylko zachwycić się osadą Saint-Ilpize, widoczną już z daleka dzięki górującemu nad nią zamkowi, który wznosi się niczym wartownik dumnie strzeżący wjazdu do doliny.

Osadzony wysoko na wulkanicznym szczycie nad przepływającą 150 metrów niżej rzeką Allier, średniowieczny zamek Saint-Ilpize wraz z XII wieczną kaplicą - prawdziwym klejnotem sztuki romańskiej- króluje nad dawnym średniowiecznym grodem.

Zamek-twierdza w Saint- Ilpize był w Średniowieczu ważną kasztelanią, własnością delfinów Owernii. Zamieszkały początkowo przez władców i ich poddanych, zamkowy gród szybko się rozrastał i jego mieszkańcy byli zmuszeni zacząć się osiedlać poza murami fortyfikacji, u stóp twierdzy obronnej. To tutaj, w niższej części osady, znajduje się kościół warowny św. Magdaleny (Sainte Madeleine), który powstał na fundamentach kościoła romańskiego i został rozbudowany w XIV i XV wieku. Jest on wpisany, podobnie jak kaplica zamku, na listę zabytków historycznych.

Małe średniowieczne miasteczko rozrastało się stopniowo, zajmując zbocza wzgórza zamkowego. Stanowiło ono labirynt domów ścieśnionych jeden obok drugiego, często wydrążonych w skale, z wąskimi uliczkami przeciskającymi się wzdłuż domów. Wkrótce Saint-Ilpize zajmje całe stoki aż do brzegów rzeki Allier i stanie się ważnym średniowiecznymi miastem, położonym na skrzyżowaniu szlaków handlowych, tętniącym życiem. Jest ono jednym z trzynastu miasteczek Owernii liczących dwa tysiące mieszkańców, którzy mieszkają wewnątrz murów obronnych.

Dzisiaj, dużo spokojniejsze, dawne średniowieczne miasteczko departamentu Górnej Loary jest głównym miastem gminy Saint-Ilpize, której terytorium zajmuje powierzchnię około 12 km², podzieloną pomiędzy górą i doliną. Liczy ona około dwa tysiące mieszkańców, zamieszkujących dziesięć wsi, i zajmujących się głównie uprawą ziemi oraz nielicznych winnic, których uprawa trwała do schyłku XIX wieku. Do długiej tradycji winiarskiej tego regionu nawiązuje konserwatorium dawnych winorośli, które można zwiedzać po uprzedniej rezerwacji.

Wsie należące do gminy Saint-Ilpize zachowały w większości swój dawny charakter, można tu podziwiać średniowieczne fontanny, wodopoje, kamienne pralnie, piece  oraz kamienne krzyże i domy kryte rzymskimi dachówkami.

Niektóre z tych wsi są położone na malowniczych szlakach wędrownych, wiodących dawnymi ścieżkami, z wyjątkowymi widokami: wsie Cissac i Chazieux leżą na szlaku Aux Portes du Château (U Wrót Zamku), z punktem wyjścia przed merostwem Saint Ilpize i szlaku Seniquette (circuit de Seniquette). Wśród innych szlaków turystycznych przebiegających przez gminę St Ilpize na uwagę zasługują: szlak Robe de Bure i Cotte de Maille (Lniana szata i Kolczuga) oraz GR 470 Sources et Gorges de l’Allier (Źródła i Przełomy Allier).

SAURIER- MALOWNICZA WIOSKA DELFINATU OWERNII

 Położona w dolinie rzeki la Couze Pavin wioska Saurier należy do departamentu Puy-de-Dôme. Usytuowana pod osłoną jednego z najstarszych wulkanów Owernii, szczytu pic de Brionnet, ta dawna twierdza obronna Delfinatu Owernii zachęca do zatrzymania się tutaj, aby podziwiać średniowieczne uliczki i zabudowania opowiadające jej bogatą historię.

Kiedy przyjeżdżamy do Saurier, nasz wzrok przyciąga malowniczy średniowieczny most z XV wieku, pośrodku którego znajduje się mała kapliczka, wpisana od 1907 na listę zabytków historycznych.

Spacerując wąskimi, średniowiecznymi uliczkami, możemy podziwiać również dawne fortyfikacje z XVI wieku, wzniesione z kamienia wulkanicznego, odrestaurowane w 1995, figurujące w rejestrze zabytków od 1989, jak również bramę obronną z machikułami, należącą do dawnych fortyfikacji, wpisaną do rejestru zabytków od 1989 .

Na liście zabytków historycznych znajduje się również dom wielkiego Łowczego z początku XVI wieku, przypominający istnienie tej instytucji Dawnego Ustroju (Ancien Régime), reżimu politycznego obowiązującego w Królestwie Francji w ciągu dwóch stuleci poprzedzających rewolucję z 1789, wpisany do rejestru zabytków w 1989.

Do średniowiecznych skarbów architektonicznych Saurier należy także kościół romański św. Radegundy (Sainte-Radegonde), którego nawa pochodzi z XI wieku i została wpisana w 1960 do rejestru zabytków.

Wznosząca się na szczycie Pic de Brionnet, górującym nad Saurier, mała kaplica Notre-Dame de Mont-Carmel z XVII wieku, odrestaurowana w 1877 należy do rejestru zabytków od 1939.^.

Roztacza się stąd rozległy panoramiczny widok na okoliczne wzgórza : łańcuch des Puy, monts Dore, masyw Cézallier.

W pobliżu Saurier warto zatrzymać się w Issoire, Champeix, Saint-Floret.

SAINT FLORET, DAWNA TWIERDZA OBRONNA OWERNII

 Przybywając do Saint-Floret, wioski położonej na południu departamentu Puy-de-Dôme, kilkanaście kilometrów od Issoire i Besse-en-Chandesse, nawet nie przypuszczamy, że kryje ona w sobie tyle skarbów. Warto zatem dać się ponieść ciekawości i ulec czarowi tego miejsca, które znajduje się na liście « Najładniejszych wiosek i miasteczek Francji » (Les Plus Beaux Villages de France)

Przytulone do skał wzdłuż rzeki la Couze Pavin, dopływu Allier, Saint-Floret fascynuje swoim malowniczym usytuowaniem i średniowiecznym zabudowaniem, stając się wręcz obowiązkowym etapem podczas zwiedzania Owernii.

Ślady przeszłości są tu obecne na każdym kroku.

Wsi strzeże królująca na wzgórzu wieża dawnego zamku obronnego, który do 1225 był własnością delfinów Owernii. U jego stóp rozciągają się wąskie kamienne uliczki z domami, przypominające przeszłość tego miejsca związanego z uprawą winnic, zniszczonych przez epidemię filoksery w latach 1863-1879.

Podczas Rewolucji, Saint Floret nazywało się Roche la Couze (Skała La Couze), z uwagi na rygiel skalny uformowany przez dwie ostrogi, które wznoszą się nad przepływającą przez wieś rzeczkę la Couze Pavin.
Kilka kładek łączy dwa brzegi rzeki, jak również stary XV wieczny most la Pède, którego jedyne przęsło zawiera pośrodku kapliczkę z polichromowaną romańską rzeźbą Madonny z XIII wieku, zwanej również Matką Bożą w majestacie.

Podczas nalotu na wieś przez niemieckie bombowce w 1944, jedyna bomba, która nie wybuchła upadła właśnie pod ten most.
Z tym cudem ocalałym mostem sąsiaduje inny, o odmiennej architekturze, umożliwiający przejechanie przez rzeczkę la Couze, i dotarcie do wzgórza Chastel.

W sercu wsi, wieża zamkowa przenosi nas do fascynującej przeszłości twierdzy obronnej, jaką było to miejsce, będące świadkiem bogatej historii tego regionu.

Zamek obronny na skalnym wzgórzu został wzniesiony w XIII wieku. W 1225 hrabia Clermont podarował posiadłość Saint-Floret jednemu ze swoich wiernych towarzyszy, prosząc go o wybudowanie w tym miejscu twierdzy zapewniającej bezpieczeństwo kraju. W XIV wieku jeden z jego potomków zlecił budowę wspaniałej sali gotyckiej o bokach długości 9,6 m, z dwunastoma ostrołukowymi sklepieniami i zwornikiem zdobionym rzeźbą przedstawiającą słońce z ludzką twarzą.

W 1370 roku, na cześć przybycia księcia de Berry, namalowano na jej ścianach około czterdzieści fresków przedstawiających historię powieści o Tristanie i Izoldzie, jedynych tego typu we Francji. Trzynaście spośród nich przetrwało do dzisiaj. Te niezwykłe, wyjątkowo cenne freski oddające hołd powieści rycerskiej można podziwiać podczas zwiedzania wieży.

Od 2011 otwarto dla zwiedzających również drugą salę. Można w niej zachwycać się wspaniałą więźbą dachową i fragmentami dawnej posadzki. Z wieży możemy również podziwiać panoramiczny widok na okolice.

W XVII wieku mieściła się w niej świątynia protestancka.

Z zamku obronnego wybudowanego w XIII wieku pozostała tylko wieża, sam zamek został wyburzony wskutek polityki kardynała Richelieu, który w 1626 zasugerował Ludwikowi XIII usunięcie wszystkich twierdzy, które przestały służyć obronie królewstwa. Ta okrągła wieża, podobnie jak część mieszkalna wybudowana wiek później, jest otwarta dla zwiedzających w okresie letnim, od czerwca do października bądź za dokonaniem rezerwacji poza sezonem letnim.

Wybudowanie zamku na lewym brzegu rzeki Couze przyczyniło się niewątpliwie do rozbudowy wsi. Łagodny klimat sprzyjał także rozwojowi upraw drzew owocowych (głównie sadów jabłoniowych) wzdłuż rzeki oraz winnic na przeciwległych zboczach doliny.

A jeśli dsyponujecie czasem i pasjonujecie się architekturą średniowieczną, możecie przejść na drugi brzeg starym mostem la Pède, o którym wspominałam wcześniej, i wspiąć się wyżej, aby podziwiać królujące nad wsią zabudowania Chastel z romańską kaplicą i cmentarzem. Podczas prac związanych z zagosopodarowaniem terenu zrealizowanych pod koniec lat siedemdziesiątych, odkryto tutaj około trzydzieści grobów wydrążonych w skale. Te wnęki są nazywane antropomorficznymi ze względu na ich kształt dopasowany do ciała ludzkiego. Znajduje się tu również ossuarium zawierające około sto ludzkich czaszek ułożonych w stos o wysokości pięciu metrów. Obok cmentarza znajduje się mała romańska kapliczka ozdobiona ściennym malowidłem z XIV wieku przedstawiającym władcę Saint-Floret z rodziną.

Zwiedzanie Saint-Floret nie ogranicza się wyłącznie do architektury. Jego kamienne uliczki z dawnymi domami właścicieli winnic, tarasami i gołębnikami przypominają o znaczeniu winnic i sadownictwa w tym regionie.

Zatrzymując się w Saint-Floret możecie również odkryć lokalne przysmaki, sprzyjają temu szczególnie letnie targi. Można wówczas skosztować słynnego sera Saint-Nectaire, będącego specjalnością tego regionu. A może traficie również na kolorowe i wypełnione muzyką Święto Saint-Floret, odbywające się każdego roku w drugi weekend czerwca, które będzie okazją do spotkania z mieszkańcami. Natomiast w lipcu targi rzemiosła i salon książki pozwolą Wam odkryć lokalne wyroby i poznać miejscowych pisarzy. Z kolei targi jesienne, mające miejsce w drugi weekend października są jeszcze jedną okazją do zanurzenia się w świątecznej i radosnej atmosferze wsi.

CHAMPEIX- MIASTECZKO OGRODÓW W LE PUY-DE-DÔME

 Położone w połowie drogi między Clermont-Ferrand i Issoire, w departemencie Puy-de-Dôme, Champeix rozciąga się po obu stronach rzeki Couze Chambon. Nazywane „miasteczkiem ogrodów”, otrzymało regionalną nagrodę za uwydatnienie i promowanie dziedzictwa przyrodniczego i architektonicznego, głównie ze względu na bioróżnorodność ogrodów otaczających wzgórze, na którym dawniej wznosił się zamek Marchidial. Są to ogrody wspólnotowe, tworzone i pielęgnowane przez lokalną społeczność i gminę. Każda pora roku sprzyja przechadzkom po średniowiecznych zboczach wzgórza Marchidial, jak również wzdłuż rzeki Couze. Co rok, w pierwszą niedzielę maja Champeix organizuje duży targ roślin, w którym biorą udział producenci z całego regionu.

Champeix jest położone w miejscu zetknięcia zapadliska Limagne (la faille de Limagne) i skalnego progu ustanowionego od zachodu przez wulkaniczny masyw Mont Dore. Podczas eurpcji wulkanicznych Trzeciorzędu i Czwartorzędu potoki lawy doprowadziły do powstania skał wapiennych Aubary oraz skał magmowych, pumeksów i tufów, stanowiących dzisiaj wyżynę la Serre.

Champeix  rozwinęło się nad rzeką Couze Chambon i jej zakolem. Słowo „Couze” oznacza zachodnie dopływy rzeki Allier, małe rzeczki o rwącym nurcie, czerpiące źródło w masywach wulkanicznych. La Couze Chambon czerpie swoje źródło u stóp masywu Sancy.

Woda odgrywała najważniejszą rolę w tradycyjnym rolnictwie doliny Couzes.

Kanały, nazywane „bief” lub „béal” dostarczały energii wodnej młynom, umożliwiając nawadnianie ogrodów warzywnych i sadów.

Młyny figurujące w 1812 w katastrze napoleońskim zaprzestały działalności, ale Champeix zachowało do dziś swoją tradycję ogrodniczą, ogrody usytuowane wzdłuż kanału, zasilającego nadal elektrownię wodną, są połączone kładkami z położonymi na przeciwległym brzegu domami.

Winnice, uprawiane od starożytności na tarasach wzgórz otoczonych murkami ze skały wulkanicznej zajmowały aż do początków epidemii filoksery w 1863 centralne miejsce, zniszczyła ona całkowicie uprawy winorośli, od początku XX wieku to sady jabłoniowe rozsławiają doliny Couzes.

W okresie średniowiecza, miasteczko rozciągało się u stóp zamku położonego na wzgórzu. Ta dzielnica została częściowo opuszczona, prawdopodobnie w okresie wojny stuletniej. Dwie dzielnice przedstawione w herbarzu Revel istnieją do dziś: górna dzielnica Marchidial, gdzie niedyś odbywały się targi i jarmarki i dolna dzielnica kościoła św. Krzyża.

Na szczycie wzgórza kiedyś znajdował się zamek, dzisiaj pozostała w tym miejscu tylko część dawnego muru obronnego oraz mały XII wieczny kościół św. Jana Chrzciciela (Saint-Jean Baptiste), który stanowił kaplicę przynależącą do zamku. Obok znajduje się dawna plebania, zakrystia i dzwonnica z 1745 z dzwonem z kutego żelaza.

Z tarasu kościoła roztacza się panoramiczny widok na położoną w dolnej części miasteczka dzielnicę św. Krzyża (Sainte Croix), ogrody la Combe i kaplicę Anciat. Kościół św. Jana był do 1789 roku kościołem parafialnym.

Po prawej stronie przejścia w pobliżu kościoła na szczycie można zobaczyć fasadę dawnej cysterny wydrążonej w skale, która znajduje się w miejscu dawnej wysokiej czworokątnej wieży z XV wieku.

Widoczne są również pozostałości okrągłej wieży z początku XIII wieku, nazywanej filipińską z uwagi na model rozpowszechniony w dolnej Owernii z inicjatywy króla Filipa Augusta (1213-1214)

Od XIII wieku zamek w Champeix był ważną twierdzą i główną siedzibą hrabiów- Delfinów Owernii. W 1423 ostatni delfin Owernii, Béraud III udzielił mieszkańcom tzw. „charte de franchises” - akt praw i przywilejów, który świadczył o tym, że miasteczko było ważnym ośrodkiem handlowym.

Po zwiedzeniu dzielnicy Marchidial w górnej części miasteczka warto przespacerować się po jego centrum, w dzielnicy kościoła św. Krzyża (Sainte Croix) oraz wokół place de la Halle, można również zjeść obiad w jednej z tutejszych restauracji. A miłośników pieszych wędrówek czekają liczne piesze szlaki wokół Champeix, jeden z nich wiedzie do urokliwej osady Montaigu-le-Blanc.

W okolicy warto zatrzymać się w pełnych uroku miasteczkach takich jak Saint-Floret, Saurier,Vic-le-Comte, Saint-Saturnin.

 

Na szczycie wzgórza znajdował się zamek, dzisiaj pozostała w tym miejscu tylko część dawnego muru obronnego oraz XII wieczny kościół św. Jana Chrzciciela (Saint-Jean Baptiste), który stanowił kaplicę przynależącą do zamku. Mała budowla z pojedynczą nawą Petit édifice roman à nef unique et chevet plat. Obok znajduje się dawna plebania, zakrystia i dzwonnica z 1745 z dzwonem z kutego żelaza.

Z tarasu kościoła roztacza się panoramiczny widok na położoną w dolnej części miasteczka dzielnicę św. Krzyża (Sainte Croix), ogrody la Combe i kaplicę Anciat. Kościół św. Jana był do 1789 roku kościołem parafialnym.

Po prawej stronie przejścia w pobliżu kościoła na szczycie można zobaczyć fasadę dawnej cysterny wydrążonej w skale, która znajduje się w miejscu dawnej wysokiej czworokątnej wieży z XV wieku.

Widoczne są również pozostałości okrągłej wieży z początku XIII wieku, nazywanej filipińską z uwagi na model rozpowszechniony w dolnej Owernii z inicjatywy króla Filipa Augusta (1213-1214)/

Od XIII wieku zamek w Champeix był ważną twierdzą i główną siedzibą hrabiów- Delfinów Owernii. W 1423 ostatni delfin Owernii, Béraud III udzielił mieszkańcom tzw. „charte de franchises” - akt praw i przywilejów, który świadczyła o tym, że miasteczko było ważnym ośrodkiem handlowym.

Po zwiedzeniu dzielnicy Marchidial w górnej części miasteczka warto przespacerować się po jego centrum w dzielnicy kościoła św. Krzyża (Sainte Croix) oraz wokół place de la Halle, można zjeść obiad w jednej z tutejszych restauracji. A miłośników pieszych wędrówek czekają liczne piesze szlaki wokół Champeix, jeden z nich wiedzie do urokliwej osady Montaigu-le-Blanc.

W okolicy warto zatrzymać się w pełnych uroku miasteczkach takich jak Saint-Floret, Saurier,Vic-le-Comte, Saint-Saturnin.